مناسبت در تمام كوچه‌ها بر روى آن‌ها پل‌هاى متعددى از آجر بنا كرده‌اند ، تا احتياجى نباشد كه انسان پا را به داخل آب فرو برد و همه‌جا در كنار نهرها نيز درختان زيادى كاشته‌اند كه به زيبايى شهر كمك شايانى مىكند . ميدان بزرگ شهر به همان شكل معمولى ، يعنى مستطيل است ؛ منتهى خانه‌هاى اطراف آن ، همه بدقواره هستند . وسعت اين ميدان نسبت به شهر خيلى كمتر از وسعت ميدان قزوين نسبت به آن شهر است . اردبيل قبلا مركز ايالت و مقر خان بوده است ؛ ولى بعد از اين‌كه شاه‌عباس ذوالفقارخان آخرين حاكم شهر را ، كه از طايفه شيخاوند بود ، به هلاكت رسانيد و ديگر نخواست حكومت اين شهر را به دست خان جديد يا شخصيت مهم ديگرى بسپارد ، ادارهء امور آن را بر عهدهء اشخاص كم‌اهميت‌ترى واگذار كرد . خانه‌اى كه سابقا به ذوالفقارخان تعلق داشت ، اكنون قصر سلطنتى است ؛ زيرا در اين شهر كه خانهء خوب ديگرى وجود ندارد ، فقط اين منزل با ميدان جلو و باغ بزرگ و حرم‌سرا و چيزهاى مورد احتياج ديگر آن ، شايستگى اقامت شاه را داراست . از اين گذشته ، به جز مقبرهء شاه‌صفى چيز قابل توجه ديگرى در اردبيل وجود ندارد و در اين مقبره تمام شاهان و افراد مهم خانوادهء صفويه به خاك سپرده شده‌اند . كمى دور تر از ميدان بزرگ ، در كوچهء تنگ بدون نهرى ، اولين و بزرگ‌ترين درب مقبره واقع شده است . بر روى اين درب زنجيرهاى متعددى كشيده‌اند كه يكى از آنها از اين طرف به آن طرف پيوسته است و ديگرى در وسط آن آويزان است و تا زمين مىرسد . اگر مجرمى موفق شد اين زنجير را بگيرد يا خود را به پشت آن برساند ، جانش در امان است و تا موقعى كه در آن محل است ، حتى خود شاه نيز نمىتواند به او آسيبى برساند ؛ به همين دليل ، افراد خطاكار از تمام ايران به آنجا مىآيند و با رضاى خاطر ، خود را در آنجا محبوس مىكنند تا جانشان در امان بماند . بعد از درب بزرگ ، صحنى واقع شده كه در دو طرف آن حجره‌هاى متعددى پر از خوراكى و پوشاكى و وسايل مختلف ديگر قرار گرفته است . كسانى كه بست نشسته‌اند ، احتياجات خود را از اين دكان‌ها تأمين مىكنند و زايرين متعددى نيز كه از اطراف و اكناف مملكت براى زيارت مقبره مىآيند ، مشترى آنها هستند . بعد از دالان بزرگ درب ديگرى واقع شده كه با زنجير بسته مىشود و بر بالاى آن ، اتاق‌هاى متعددى به چشم مىخورد كه در بعضى از آنها پناهندگان و در بعضى ديگر ، مأموران و نگهبانان مقبره ساكن هستند . بعد از اين درب نيز صحن طويل ديگرى قرار گرفته كه شكل جالب توجهى ندارد و به دستور شاه اكنون مشغول سنگ‌فرش كردن آن هستند . در يك طرف صحن ، يك حمام